Ο πόνος στην πλάτη και στη σπονδυλική στήλη αποτελεί έναν από τους πιο κοινούς πόνους των ενηλίκων, καθώς όλοι υποφέρουμε από αυτόν κατά τη διάρκεια της ζωής μας, με διαφορετική συχνότητα και ένταση.
Σύμφωνα με μελέτες, έως και το 80% του πληθυσμού υποφέρει από πόνο στην πλάτη στην μέση ή στον αυχένα κατά τη διάρκεια της ζωής του, ενώ το 50% των εργαζομένων βιώνουν συμπτώματα πόνου στην πλάτη τουλάχιστον μία φορά το χρόνο.
Το πιάσιμο στην πλάτη απασχολεί κυρίως τους εργαζομένους που είναι καθισμένοι ή στέκονται με σκυμμένο σώμα για πολλές ώρες.
Ακόμη, η άρση μεγάλου βάρους ή η ανάληψη εργασιών που απαιτούν μυϊκή δύναμη, σε συνδυασμό με την έλλειψη καλής φυσικής κατάστασης, είναι παράγοντες που συχνά προκαλούν πόνους στην πλάτη και τη σπονδυλική στήλη.
Μπορεί συχνά ο πόνος στην πλάτη να υποχωρεί σχετικά εύκολα και γρήγορα, σε ορισμένες όμως περιπτώσεις ο πόνος αυτός αποτελεί ενδεχομένως ένδειξη κάποιας πάθησης ή δυσλειτουργίας της σπονδυλικής στήλης.
Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται κλινική εξέταση από γιατρό ώστε να εντοπιστεί η ακριβής αιτία του πόνου στην πλάτη και να αντιμετωπιστεί έγκαιρα για την αποφυγή κάποιου σοβαρότερου προβλήματος υγείας.
Πόνος στην πλάτη αίτια
Ο πόνος στην πλάτη εμφανίζεται συνήθως σε άτομα ηλικίας μεταξύ 30 και 50 ετών, γεγονός που συνδέεται με τις αλλαγές που επιφέρει το πέρασμα του χρόνου στο σώμα μας γενικότερα, και στη σπονδυλική στήλη, ειδικότερα.
Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος αποτελεί το μαλακό μαξιλάρι που παρεμβάλλεται μεταξύ των σπονδύλων για την απορρόφηση των κραδασμών.
Η φυσική διαδικασία της γήρανσης μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της ελαστικότητας των εν λόγω «μαξιλαριών» και της περιεκτικότητάς τους σε νερό, καθιστώντας τους επιρρεπείς σε τραυματισμούς, κακώσεις και ερεθισμούς.
Ακόμη, η απώλεια μυϊκού ιστού με την πάροδο των ετών, προκαλεί κούραση στην πλάτη μας, η οποία μπορεί να τραυματιστεί ευκολότερα.
Πέρα από παράγοντες που έχουν να κάνουν με την ηλικία, ο πόνος στην πλάτη μπορεί να σχετίζεται και με άλλους παράγοντες που αφορούν στις συνθήκες ζωής και εργασίας και αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισής του, όπως:
1. Ψυχολογικά αίτια
Η κατάθλιψη και το υπερβολικό στρες μπορεί συχνά να «σφίξει» τους μύες και να δημιουργήσει «κόμπους» στην περιοχή του αυχένα ή να προκαλέσει σπασμούς στην περιοχή της πλάτης.
2. Καθιστική ζωή και κακή στάση σώματος
Η κακή στάση σώματος ειδικά σε πολύωρη καθιστική εργασία μπορεί να οδηγήσει σε οσφυαλγία, η οποία οφείλεται στην πίεση που ασκείται στα οστά, στις αρθρώσεις και στους μεσοσπονδύλιους δίσκους
3. Κάπνισμα
Όσοι καπνίζουν διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης πόνου στην πλάτη-σπονδυλική στήλη. Ο βήχας που προέρχεται από το κάπνισμα μπορεί να οδηγήσει σε κήλη στη σπονδυλική στήλη.
Η μείωση της κυκλοφορίας του αίματος στη σπονδυλική στήλη και η αύξηση του κινδύνου οστεοπόρωσης είναι επίσης επακόλουθα του καπνίσματος που μπορεί να προκαλέσουν πόνο στην πλάτη.
4. Παχυσαρκία
Η αύξηση του σωματικού βάρους πέραν του φυσιολογικού ορίου επιβαρύνει περισσότερο την πλάτη, προκαλώντας ενοχλήσεις και πόνους.
5. Πόνοι στην πλάτη από ψύξη – κρύωμα
Ορισμένες φορές, οι πόνοι στην πλάτη και τον αυχένα μπορεί να προκαλούνται από ένα απλό κρύωμα ή ψύξη. Σε σύντομο όμως χρονικό διάστημα, ο πόνος συχνά υποχωρεί με τη βοήθεια εντριβών με οινόπνευμα και ζεστών ροφημάτων.
6. Πόνος στην πλάτη λόγω πάθησης
Η πιο συνήθης αιτία του πόνου στην πλάτη είναι η θλάση των μυών, ο πόνος των αρθρώσεων και η πρόπτωση δίσκων (κήλη).
Ο πόνος στην πλάτη και τη σπονδυλική στήλη ενδεχομένως να συνδέεται και να αποτελεί ένδειξη κάποιας πάθησης σπονδυλικής στήλης, όπως:
Δισκοκήλη
Η κήλη του μεσοσπονδυλίου δίσκου ή αλλιώς δισκοκήλη εμφανίζεται όταν ο σκληρός, εξωτερικός δακτύλιος, που βοηθά στην απορρόφηση των κραδασμών και βρίσκεται μεταξύ των σπονδύλων της σπονδυλικής στήλης, σπάει και το υλικό του πυρήνα του δίσκου χύνεται προς τον σπονδυλικό σωλήνα, πιέζοντας τα νεύρα που υπάρχουν τριγύρω.
Οστεοαρθρίτιδα
Η οστεοαρθρίτιδα ή αλλιώς εκφυλιστική αρθρίτιδα εμφανίζεται όταν σταδιακά αποδιοργανώνεται ο χόνδρος των αρθρώσεων λόγω φθοράς ή γήρανσης, ενώ συνήθως συνδέεται με κάποια κάκωση της άρθρωσης βαριάς μορφής, όπως το ενδαρθρικό κάταγμα (μετατραυματική αρθρίτιδα).
Παρέκκλιση-μη φυσιολογική καμπυλότητα της σπονδυλικής στήλης
Σε περιπτώσεις που η σπονδυλική στήλη παρουσιάζει παρέκκλιση στο χώρο από το φυσιολογικό, μπορεί να παρουσιαστεί πόνος στην πλάτη και τη σπονδυλική στήλη, όπως γίνεται με τη σκολίωση, που περιλαμβάνει την παρέκκλιση της σπονδυλικής στήλης στο πλάι, συνοδευόμενη από πόνο.
Σπονδυλολίσθηση
Η σπονδυλολίσθηση οφείλεται συχνά σε εκφυλιστικές αλλαγές που οδηγούν σε αποσταθεροποίηση των δομών της σπονδυλικής στήλης και συνεπώς, σε πόνο στην πλάτη.
Σπονδυλική στένωση
Στη σπονδυλική στένωση ή στένωση του σπονδυλικού σωλήνα, ο σπονδυλικός σωλήνας στενεύει, ασκώντας πίεση στα νεύρα της σπονδυλικής στήλης και προκαλώντας κατά συνέπεια, πόνο στην πλάτη.
Οστεοπόρωση
Η οστεοπόρωση εμφανίζεται όταν μειώνεται η οστική πυκνότητα των οστών, πράγμα που αυξάνει την ευθραυστότητά τους και συνεπώς, τον κίνδυνο για κατάγματα, χωρίς κάποιο προηγούμενο τραυματισμό. Η αδυναμία των οστών λόγω της οστεοπόρωσης και η αστάθεια της σπονδυλικής στήλης μπορούν να προκαλέσουν πέρα από πόνο στην πλάτη, και μια σειρά ορθοπεδικών προβλημάτων.
Προβλήματα στα νεφρά
Οι πέτρες ή οι λοιμώξεις στα νεφρά, όπως για παράδειγμα η οξεία πυελονεφρίτιδα, μπορεί να ευθύνονται σε κάποιες περιπτώσεις για τον πόνο στην πλάτη.
Πόνος στην πλάτη συμπτώματα
Ο πόνος στην πλάτη μπορεί να γίνει αισθητός ποικιλοτρόπως, με διάφορα συμπτώματα και σε διαφορετική ένταση. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι ήπιος, ενώ σε άλλες να είναι οξύς, επηρεάζοντας την ικανότητα κίνησης.
Ο πόνος στην πλάτη μπορεί να κυμαίνεται από μυϊκό πόνο, μέχρι αίσθημα καψίματος ή «μαχαιριές».
Επίσης, ο πόνος μπορεί να επικεντρώνεται στη μέση ή την πλάτη ή ακόμη και να επεκταθεί σε κάποιο πόδι.
Το λύγισμα, το στρίψιμο, το σήκωμα, η ορθοστασία ή το περπάτημα ενδεχομένως να προκαλούν επιδείνωση του πόνου στην πλάτη, αναλόγως της αιτίας που τον προκαλεί.
Μυοσκελετικοί πόνοι στην πλάτη
Ο πόνος στην πλάτη μπορεί να είναι σαν «σουβλιές», υπό τη μορφή μυϊκού πόνου, αντανακλώμενου προς τα κάτω, φτάνοντας μέχρι το ένα πόδι και μειώνοντας την ευελιξία και το εύρος της κίνησης.
Μούδιασμα – κάψιμο στην πλάτη
Ο πόνος στην πλάτη γίνεται αισθητός και ως μυρμήγκιασμα, μούδιασμα ή κάψιμο, αφήνοντας τόσο μια απλή αίσθηση πόνου, όσο και πιο έντονου.
Πόνος στο στήθος και στην πλάτη
Ο πόνος στην πλάτη μπορεί να επεκταθεί με τη μορφή πόνου ή αδυναμίας και σε άλλα μέρη του σώματος, όπως το στήθος, τα πόδια, τα ισχία ή ακόμη και τα πέλματα.
Ισχιαλγία
Η ισχιαλγία αποτελεί έναν ισχυρό πόνο που παρουσιάζεται στο ένα σκέλος, αρχίζοντας από το κάτω μέρος της πλάτης κοντά στη μέση και αντανακλώντας προς τα κάτω, δηλαδή κάτω από το γόνατο μέχρι τα δάχτυλα του ποδιού, ενώ συχνά προκαλείται από κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου.
Τρόποι πρόληψης πόνου στην πλάτη
Για την προστασία και τη διατήρηση της υγείας της σπονδυλικής στήλης και συνεπώς, την αποφυγή πόνων στη μέση, οι εξής τρόποι μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά:
- Σωματική άσκηση: Η τακτική αλλά ήπια φυσική δραστηριότητα, όπως το περπάτημα και το κολύμπι, οδηγεί στην αύξηση της αντοχής και της δύναμης, επιτρέποντας στη σπονδυλική στήλη και στους άλλους μύες να λειτουργούν με καλύτερο τρόπο.
- Αύξηση δύναμης και ευλυγισίας των μυών: Η μυϊκή ενδυνάμωση της πλάτης παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη του πόνου. Οι ασκήσεις για τους μύες της κοιλιάς και τους ραχιαίους μπορούν να δημιουργήσουν ένα φυσικό «στήριγμα» της σπονδυλικής στήλης.
- Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους: Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους είναι πολύ σημαντική για να μην επιβαρύνεται η σπονδυλική στήλη και προκαλείται πόνος στην πλάτη.
- Διατήρηση σωστής στάσης σώματος κατά την εργασία: Η σωστή στάση σπονδυλικής στήλης κατά την εργασία και την χρήση υπολογιστή μπορεί να αποτρέψει την εμφάνισης οσφυαλγίας και τους πόνους στην πλάτη.
- Διακοπή καπνίσματος: Η διακοπή του καπνίσματος πριν εμφανιστούν οι αρνητικές επιδράσεις του στην υγεία της σπονδυλικής στήλης είναι απαραίτητη για την αποτροπή παθήσεων και πόνων στην πλάτη.
Πόνος στην πλάτη θεραπεία
Η άμεση επούλωση του σημείου που έχει υποστεί κάποια βλάβη συντελεί στην υποχώρηση του έντονου πόνου στην πλάτη. Φυσικά, η αντιμετώπιση του πόνου στην πλάτη και η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας του εξαρτάται από την αιτία που τον προκάλεσε.
- Στις ήπιες περιπτώσεις συνιστάται η ανάπαυση για περισσότερες από 24 ώρες, σε σκληρό στρώμα ή επιφάνεια και η αποφυγή θέσεων και κινήσεων που επιδεινώνουν τον πόνο. Όταν κάθεστε ο κορμός θα πρέπει να είναι στητός, να έχετε ίσια πλάτη και να χρησιμοποιείτε τα χέρια σας σαν στήριγμα για να μην επιβαρύνεται η σπονδυλική στήλη.
- Η αντιφλεγμονώδης θεραπεία με μη στεροειδή φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη, η θερμοφόρα ή ο πάγος και τα ζεστά επιθέματα μπορούν να επιταχύνουν την ανακούφιση από τους πόνους στην πλάτη, σύμφωνα πάντα με τη συμβουλή γιατρού.
- Η διακοπή της έντονης σωματικής δραστηριότητας και η ξεκούραση για μία μικρή χρονική περίοδο μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο στην πλάτη. Ωστόσο, η ανάπαυση δεν θα πρέπει να παραταθεί για μεγάλο διάστημα ώστε να αποδυναμωθούν οι μύες και να επιδεινωθεί ο πόνος.
- Σε πιο επώδυνες καταστάσεις ισχυρού πόνου στην πλάτη, ενδεχομένως να χρειαστεί να εφαρμοστούν λιγότερο επεμβατικές θεραπείες διαχείρισης πόνου, όπως οι επισκληρίδιες ενέσεις κορτιζόνης – συνηθέστερα σε περιπτώσεις οσφυαλγίας και ισχιαλγίας.
- Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις ενδεχομένως να απαιτούνται επεμβατικές θεραπείες στη σπονδυλική στήλη για την ανακούφιση και την ανάκτηση ποιότητας ζωής του ασθενούς.
Συχνές ερωτήσεις
1. Τι κρύβει ο πόνος στην πλάτη;
Οι πόνοι στην πλάτη ποικίλλουν ως προς τα αίτια που τους προκαλούν. Μπορεί να παρουσιαστούν πόνοι στην πλάτη από θλάση των μυών, ψύξη ή από ένα απλό κρύωμα, μέχρι πόνοι στην πλάτη λόγω παθήσεων, όπως η αρθρίτιδα, η σπονδυλολίσθηση κ.ά. Η κλινική εξέταση από γιατρό κρίνεται απαραίτητη για τον σαφή εντοπισμό των αιτιών που προκαλούν τον πόνο στην πλάτη.
2. Σε τι γιατρό να πάω για πόνο στην πλάτη;
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο πόνος στην πλάτη υποχωρεί με τη βοήθεια της ανάπαυσης και φεύγει σταδιακά, μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες. Αν όμως ο πόνος είναι οξύς, δεν υποχωρεί εύκολα και δεν έχει ξαναπαρουσιαστεί σε αυτό το βαθμό, θα πρέπει να επισκεφτείτε έναν ορθοπεδικό ή/και νευροχειρουργό.
3. Πότε πρέπει να δω γιατρό αν πονάω στην πλάτη;
Οι περισσότεροι πόνοι στην πλάτη βελτιώνονται σταδιακά με συντηρητική θεραπεία και ανάπαυση, συνήθως μέσα σε λίγες εβδομάδες. Επικοινωνήστε με το γιατρό σας για πόνο στην πλάτη που:
- Διαρκεί περισσότερο από μερικές εβδομάδες
- Είναι έντονος και δεν βελτιώνεται με την ανάπαυση
- Απλώνεται στο ένα ή και στα δύο πόδια (ειδικά αν ο πόνος είναι αισθητός και κάτω από το γόνατο)
- Προκαλεί αδυναμία, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο ένα ή και στα δύο πόδια
- Συνδυάζεται με ανεξήγητη απώλεια βάρους
Σε κάποιες σπάνιες περιπτώσεις, ο πόνος στην πλάτη μπορεί να σηματοδοτήσει ένα σοβαρό ιατρικό πρόβλημα. Επισκεφθείτε άμεσα ορθοπεδικό ή νευροχειρουργό, για τον πόνο στην πλάτη που:
- Προκαλεί νέα προβλήματα στο έντερο ή στην ουροδόχο κύστη
- Συνοδεύεται από πυρετό
- Προέρχεται μετά από πτώση, χτύπημα στην πλάτη ή άλλο τραυματισμό