Οι περισσότεροι σπάνια σκεφτόμαστε τη σπονδυλική μας στήλη, μέχρι τη στιγμή που θα νιώσουμε την πρώτη ενόχληση στη μέση ή τον αυχένα. Είναι απολύτως λογικό. Η σπονδυλική στήλη είναι το στήριγμά μας σε κάθε κίνηση, από το πιο απλό σκύψιμο μέχρι την έντονη άσκηση, όμως συχνά αγνοούμε πόσο σύνθετη και ευαίσθητη είναι η κατασκευή της.
Στο Brain & Spine, πιστεύουμε ότι η σωστή ενημέρωση είναι μέρος της θεραπείας. Πολλές από τις Παθήσεις Σπονδυλικής Στήλης που βλέπουμε στο ιατρείο, γίνονται πιο εύκολα αντιληπτές όταν ο ασθενής γνωρίζει τα βασικά μέρη του σώματός του.
Σε αυτό το άρθρο, θα δούμε με απλά λόγια πώς είναι φτιαγμένη η σπονδυλική στήλη και πώς συνεργάζονται τα μέρη της για να μας κρατούν όρθιους και λειτουργικούς.
Η Βασική Δομή: Από Πόσους Σπονδύλους Αποτελείται η Σπονδυλική Στήλη;
Η σπονδυλική στήλη δεν είναι ένα ενιαίο οστό, αλλά μια στήλη από επάλληλους σπονδύλους που προστατεύει τον νωτιαίο μυελό και τις νευρικές ρίζες.
Ο αριθμός των σπονδύλων είναι 33-34 και συνήθως μετράμε 24 κινητούς σπονδύλους, το ιερό οστό και τον κόκκυγα.
Η στήλη χωρίζεται σε περιοχές (μοίρες), οι οποίες έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά ανάλογα με το φορτίο που καλούνται να σηκώσουν:
-
Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης (ΑΜΣΣ)
Αποτελείται από τους πρώτους 7 σπονδύλους στον τράχηλο. Είναι πιο λεπτοί για να επιτρέπουν στο κεφάλι να κινείται ελεύθερα. Προβλήματα σε αυτή την περιοχή εκδηλώνονται συχνά ως πόνος στον αυχένα (αυχεναλγία) ή πόνος σε κάποιο χέρι (βραχιαλγία).
-
Θωρακική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης (ΘΜΣΣ)
Οι επόμενοι 12 σπόνδυλοι που συνδέονται με τις πλευρές, σχηματίζοντας τον θωρακικό κλωβό.
-
Οσφυϊκή Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης (ΟΜΣΣ)
Οι 5 μεγάλοι σπόνδυλοι της «μέσης». Επειδή δέχονται όλο το βάρος του κορμού, είναι η περιοχή που ευθύνεται συχνότερα για την οσφυαλγία (πόνος στην μέση και την ισχιαλγία (πόνος στο πόδι).
-
Ιερό Οστό και Κόκκυγας
Η βάση της σπονδυλικής στήλης που τη συνδέει με τη λεκάνη.
Τα Δομικά Στοιχεία της Σπονδυλικής Στήλης
Για να απαντήσουμε ουσιαστικά στο ερώτημα «από τι αποτελείται η σπονδυλική στήλη», πρέπει να κοιτάξουμε τον μηχανισμό που την κάνει να κινείται. Η σταθερότητα εξασφαλίζεται από έναν συνδυασμό οστών, δίσκων και συνδέσμων.
Το Σπονδυλικό Σώμα
Το μπροστινό μέρος κάθε σπονδύλου ονομάζεται σπονδυλικό σώμα. Μοιάζει με κύλινδρο και περιβάλλεται από σκληρό οστό. Αυτό είναι το τμήμα που αναλαμβάνει τα δύσκολα: Να σηκώσει τα κάθετα φορτία του σώματος. Όσο κατεβαίνουμε προς τη μέση, τα σπονδυλικά σώματα γίνονται μεγαλύτερα και πλατύτερα, ακριβώς για να αντέξουν περισσότερο βάρος.
Ο Μεσοσπονδύλιος Δίσκος
Ανάμεσα στα σπονδυλικά σώματα βρίσκεται ο δίσκος. Ο ρόλος του είναι να απορροφά τους κραδασμούς και να επιτρέπει την κίνηση. Η δομή του αποτελείται από δύο μέρη:
- Πηκτοειδής Πυρήνας: Το κεντρικό τμήμα που είναι μαλακό και πλούσιο σε νερό.
- Ινώδης Δακτύλιος: Το σκληρό περίβλημα που συγκρατεί τον πυρήνα στη θέση του.
Όταν στεκόμαστε όρθιοι, η πίεση μοιράζεται ομοιόμορφα. Όταν όμως σκύβουμε ή σηκώνουμε βάρος με λάθος τρόπο, ο πυρήνας πιέζεται προς τα έξω. Αν ο ινώδης δακτύλιος δεν αντέξει την πίεση, μπορεί να δημιουργηθεί η γνωστή σε όλους δισκοκήλη.
Οι Μεσοσπονδύλιες Αρθρώσεις (Facet Joints) ή ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις
Στο πίσω μέρος, οι σπόνδυλοι συνδέονται μεταξύ τους με μικρές αρθρώσεις, γνωστές και ως facet joints. Αυτές λειτουργούν σαν «οδηγοί», ελέγχοντας την κίνηση της σπονδυλικής στήλης.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι όλα συνδέονται: Αν ένας δίσκος χάσει το ύψος του λόγω φθοράς, χαλάει η ισορροπία της σπονδυλικής στήλης και τα facet joints επιβαρύνονται, προκαλώντας πόνο και φλεγμονή.
Σύνδεσμοι και Μύες
Τίποτα από τα παραπάνω δεν θα έμενε στη θέση του χωρίς τα μαλακά μόρια:
- Οι Σύνδεσμοι είναι σαν ισχυροί ιμάντες που συγκρατούν τους σπονδύλους σταθερούς.
- Οι Μύες της σπονδυλικής στήλης είναι ξεχωριστοί. Συνδέουν πολλά επίπεδα σπονδύλων ταυτόχρονα και δουλεύουν ασταμάτητα για να παρέχουν ενεργητική σταθερότητα, λειτουργώντας ως φυσικός κηδεμόνας.
Το Σπονδυλικό Τόξο
Στο πίσω μέρος του σπονδύλου σχηματίζεται το σπονδυλικό τόξο. Μέσα από αυτή την προστατευμένη διαδρομή περνάει ο νωτιαίος μυελός, ενώ από τα πλάγια ανοίγματα βγαίνουν οι νευρικές ρίζες. Οποιαδήποτε πίεση σε αυτά τα ευαίσθητα σημεία, μεταφράζεται άμεσα από τον εγκέφαλο ως πόνος ή μούδιασμα στα άκρα.
Πώς Λειτουργεί το Σύνολο; Η σημασία της Ισορροπίας
Όλα τα παραπάνω στοιχεία δεν λειτουργούν αυτόνομα, αλλά ως μία καλοκουρδισμένη μηχανή.
- Τα Οστά παρέχουν τη στήριξη.
- Οι Δίσκοι προσφέρουν την ελαστικότητα και την απορρόφηση των κραδασμών.
- Οι Μύες και οι Σύνδεσμοι ελέγχουν την κίνηση.
Επιπλέον, το φυσιολογικό σχήμα της σπονδυλικής στήλης (με τις φυσικές καμπύλες στον αυχένα και τη μέση) της επιτρέπει να λειτουργεί σαν φυσικό ελατήριο.
Όταν υπάρχει μακροχρόνια καταπόνηση, κακή στάση σώματος ή τραυματισμός, αυτή η αρμονία διαταράσσεται. Ο πόνος, λοιπόν, είναι το προειδοποιητικό μήνυμα του σώματος ότι κάποιο «γρανάζι» αυτού του μηχανισμού έχει χάσει την ισορροπία του και χρειάζεται προσοχή.
Χρειάζεστε Αξιολόγηση;
Η λεπτομερής γνώση της ανατομίας της σπονδυλικής στήλης είναι το «κλειδί» για τη σωστή αξιολόγηση και θεραπεία. Στο Brain & Spine, δεν αντιμετωπίζουμε απλώς τον πόνο, αλλά εντοπίζουμε με ακρίβεια την πηγή του προβλήματός σας, είτε προέρχεται από έναν δίσκο, είτε από μια άρθρωση, είτε από μυϊκή αδυναμία.
Αν αντιμετωπίζετε ενοχλήσεις που επιμένουν, μην τις αγνοείτε.
Κλείστε σήμερα το ραντεβού σας με τον Επιστημονικό Διευθυντή του Brain & Spine, Νευροχειρουργό Ιωάννη Πολυθοδωράκη, εξειδικευμένο στην Ελάχιστα Επεμβατική Χειρουργική Σπονδυλικής Στήλης, (εδώ να μπει το link από το σχετικό μας άρθρο όταν γίνει live) για μια ολοκληρωμένη διάγνωση και βρείτε τη λύση στο πρόβλημά σας.
Συχνές Ερωτήσεις για τη Σπονδυλική Στήλη
1. Γιατί χάνουμε ύψος καθώς γερνάμε;
Αυτό οφείλεται κυρίως στη φυσιολογική φθορά του δίσκου. Με την πάροδο του χρόνου, οι δίσκοι χάνουν την ενυδάτωσή τους και «ξεφουσκώνουν» ελαφρώς. Επειδή έχουμε πολλούς δίσκους, αυτή η μικρή απώλεια ύψους αθροίζεται, κάνοντας τη σπονδυλική στήλη λίγο κοντύτερη στην τρίτη ηλικία.
2. Πώς επηρεάζει το σωματικό βάρος τη μέση μου;
Η επίδραση είναι πολλαπλάσια. Κάθε παραπανίσιο κιλό αυξάνει εκθετικά την πίεση που δέχεται η οσφυϊκή μοίρα. Το βάρος του σώματος μεταφέρεται μέσω της λεκάνης στα πόδια, και όταν είναι υπερβολικό, επιταχύνει την εκφύλιση των δίσκων και των αρθρώσεων στη μέση.
3. Έχουν όλες οι περιοχές της σπονδυλικής στήλης την ίδια ευαισθησία;
Όχι. Η ευαισθησία και ο τύπος των προβλημάτων εξαρτώνται από την κινητικότητα και το φορτίο κάθε μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Για παράδειγμα, ο αυχένας είναι πιο επιρρεπής σε τραυματισμούς από απότομες κινήσεις, ενώ η μέση υποφέρει συχνότερα από την άρση βαρών.
4. Μπορεί η κακή στάση να αλλάξει την ανατομία μου;
Η μακροχρόνια κακή στάση (όπως το σκύψιμο πάνω από κινητά ή υπολογιστές) πιέζει το σώμα να προσαρμοστεί σε μη φυσιολογικές θέσεις. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μόνιμες αλλαγές στην ανατομία της σπονδυλικής στήλης, όπως την εξάλειψη της φυσιολογικής λόρδωσης στον αυχένα (ευθειασμός), οδηγώντας σε χρόνιο πόνο.
5. Αν έχω πόνο, χρειάζομαι οπωσδήποτε χειρουργείο;
Σε καμία περίπτωση. Κάθε πάθηση της σπονδυλικής στήλης είναι διαφορετική και η πλειοψηφία τους αντιμετωπίζεται συντηρητικά (φυσικοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή). Η χειρουργική επέμβαση εξετάζεται μόνο όταν εξαντληθούν τα άλλα μέσα.